خليفهء اموى بدان منصوب شده بود كارهايى كه حجاج در مدينه كرده بود و از آن جمله اهانتهايى كه به اصحاب پيغمبر روا داشته بود باز روايتى از اسحاق بن يزيد نقل كرده كه او انس بن مالك را ديده است كه حجاج براى اهانت به او گردنش را مهر كرده بود « 1 » و از اينجا معلوم مىشود كه اسحاق بن يزيد از رجال نيمهء دوم قرن اول اسلامى بوده و تقريبا هم زمان با زادن فرخ و صالح بن عبد الرحمن دبيران حجاج كه ذكرشان خواهد آمد . در لسان الميزان « 2 » شخصى به نام اسحاق بن يزيد بدين‌گونه معرفى شده است . « اسحاق بن يزيد بن اسماعيل الطايى ابو يعقوب الكوفى ، ذكره الطوسى فى رجال الشيعة ( الفهرست شيخ طوسى ) و قال روى عن الباقر و كان ثقة . » مترجمان كتب تاريخى و داستانى در پيش گفتيم كه چند تن از مترجمانى كه در فهرست ابن نديم ذكر شده‌اند كسانى هستند كه بيشتر به ترجمه كتب تاريخى و داستانى ايران پرداخته‌اند و به اين كار معروف شده‌اند و نام آنها در اين فهرست بعد از جبلة بن سالم و پيش از عمر بن فرخان ذكر شده است . و اينك پيش از آنكه به معرفى يك‌يك آنها بپردازيم شايسته است كه به‌طور كلى توضيحى دربارهء كار اين دسته از مترجمان ذكر كنيم . مهمترين كتابى كه در تاريخ ايران از فارسى ساسانى به عربى ترجمه شد و در دسترس مؤلفان و ارباب تاريخ عرب قرار گرفت كتاب معروف « خداينامه » بود كه يكى از مآخذ معتبر مورخين اسلامى در آنچه راجع به ايران نوشته‌اند بوده است . اين كتاب مشتمل بوده بر يك دوره تاريخ ايران از قديمترين زمان آن كه به افسانه و اساطير آميخته بوده تا دوره‌هاى تاريخى آن تا پايان دورهء ساسانى . و اين همان كتابى است كه پس از نقل به زبان فارسى به نام « شاهنامه » خوانده شد

--> ( 1 ) . طبرى ، قسمت دوم ، جلد 8 ، ص 854 - 855 . ( 2 ) . ج 1 ، ص 381 ، اسم 1186 .